Algorytm podsuwa to, co już lubisz. Tak powstaje bańka informacyjna

Jedno polubienie, kilka wyszukiwań i podobne materiały zaczynają pojawiać się niemal bez przerwy. Użytkownik może wtedy odnieść wrażenie, że wszyscy myślą podobnie, choć widzi tylko wycinek dostępnych informacji. Tak działają bańki informacyjne, które potrafią wpływać nie tylko na ocenę wydarzeń, lecz także na relacje z bliskimi. Świadome korzystanie z internetu wymaga więc czegoś więcej niż szybkiego przewijania ekranu.

• Z kilku kliknięć powstaje osobny obraz świata
• Mniej różnych opinii oznacza większą podatność na manipulację
• Świadome korzystanie z internetu zaczyna się od sprawdzania

Z kilku kliknięć powstaje osobny obraz świata

Serwisy społecznościowe i wyszukiwarki analizują aktywność użytkowników. Znaczenie mają między innymi polubienia, udostępnienia, wpisywane hasła oraz czas poświęcony konkretnym materiałom. Na tej podstawie systemy dobierają kolejne treści. W efekcie dwie osoby korzystające z tej samej platformy mogą otrzymywać zupełnie różne zestawy informacji.

Tak powstaje bańka informacyjna, nazywana także bańką filtrującą. Nie jest ona zamkniętym miejscem, lecz powtarzalnym środowiskiem treści, które wzmacniają wcześniejsze zainteresowania i przekonania. Jeśli ktoś regularnie wybiera materiały zgodne z jednym poglądem, algorytm może częściej pokazywać podobne publikacje, a rzadziej te przedstawiające odmienne stanowisko.

Z czasem łatwo pomylić częstotliwość wyświetlania określonej opinii z jej powszechnością. To, że dany pogląd stale pojawia się na ekranie, nie oznacza jeszcze, że podziela go większość osób.

Mniej różnych opinii oznacza większą podatność na manipulację

Ograniczony dopływ odmiennych informacji utrudnia porównywanie źródeł i samodzielną ocenę faktów. Bez takiego porównania łatwiej przyjąć pierwszą wersję wydarzeń, zwłaszcza gdy jest wielokrotnie powtarzana przez podobne profile i kanały.

Bańki informacyjne mogą prowadzić do:

• przekonania, że własne poglądy są dominujące i powszechnie uznawane;
• odcięcia od wydarzeń oraz perspektyw, z którymi wcześniej nie było kontaktu;
• osłabienia nawyku sprawdzania informacji i analizowania ich źródeł;
• większej podatności na propagandę, manipulację oraz błędy poznawcze;
• napięć w rodzinach i sporów między osobami, które korzystają z odmiennych zestawów treści.

Problem może dotyczyć zarówno młodych osób, jak i seniorów. W obu grupach brak doświadczenia w ocenianiu wiarygodności materiałów może utrudniać rozpoznanie treści wprowadzających w błąd. Spór przy rodzinnym stole bywa wtedy tylko końcowym efektem dłuższego procesu, w którym każda ze stron otrzymywała inne informacje i inne interpretacje tych samych zdarzeń.

Świadome korzystanie z internetu zaczyna się od sprawdzania

Wyjście poza własną bańkę nie wymaga rezygnacji z mediów społecznościowych. Pomaga natomiast zrozumienie, dlaczego określone treści pojawiają się na ekranie, oraz regularne sprawdzanie informacji w więcej niż jednym miejscu.

Warto:

• czytać materiały prezentujące różne stanowiska, a nie tylko te zgodne z własnymi przekonaniami;
• wyszukiwać także hasła i argumenty sprzeczne z pierwszą intuicją;
• porównywać informacje z kilku niezależnych źródeł;
• rozmawiać z osobami, które oceniają dane wydarzenie inaczej;
• sprawdzać ustawienia przeglądarki i serwisów, w tym możliwości ograniczenia personalizacji treści;
• przed udostępnieniem materiału zweryfikować jego autora, datę, źródło i pełny kontekst.

Taki sposób korzystania z internetu nie gwarantuje, że każda dezinformacja zostanie od razu rozpoznana. Zwiększa jednak szansę na zauważenie brakujących informacji i powstrzymanie się od szybkiego osądu. Najważniejszym zabezpieczeniem pozostaje nawyk zadawania sobie pytania, czego jeszcze nie pokazano i czy istnieją wiarygodne dane przedstawiające sprawę inaczej.

na podstawie: Urząd Gminy Stargard.